Blog Admin Nhiều người trúng quyền mua nhà ở xã hội tại Hà Tĩnh lo không kịp đóng tiền theo tiến độ vì nguồn vốn vay ưu đãi đã cạn, trong khi vay thương mại khiến áp lực trả nợ tăng mạnh.
Chị Tuyết và chị Lan là hai trong số những người đã vượt qua 1.786 hồ sơ tham gia bốc thăm để trúng suất mua căn hộ tại dự án nhà ở xã hội ở phường Thạch Linh, TP Hà Tĩnh cũ, nay là phường Thành Sen. Niềm vui có cơ hội sở hữu nhà giá phù hợp nhanh chóng chuyển thành nỗi lo khi cả hai đến Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh Hà Tĩnh hỏi vay và được thông báo nguồn vốn đã hết.
Câu chuyện tại Hà Tĩnh cho thấy một nút thắt quen thuộc của nhà ở xã hội: người mua đủ điều kiện và trúng suất chưa chắc đã hoàn tất giao dịch nếu dòng vốn ưu đãi không theo kịp tiến độ thanh toán. Với nhóm thu nhập thấp và trung bình, chênh lệch giữa vay ưu đãi và vay thương mại có thể quyết định khả năng giữ suất mua nhà.
Khoản vay ưu đãi quyết định khả năng giữ suất
Theo nguồn tin, chị Tuyết dự định vay khoảng 700 triệu đồng để mua căn hộ 56 m2 có giá hơn 950 triệu đồng. Nếu vay từ Ngân hàng Chính sách xã hội, mức lãi suất ưu đãi hiện là 5,4% mỗi năm, thời hạn tối đa 25 năm. Với phương án này, số tiền trả hằng tháng được tính khoảng 5,5-6 triệu đồng.
Nếu phải chuyển sang vay ngân hàng thương mại, khoản nợ hằng tháng của chị Tuyết có thể lên 8-9 triệu đồng. Với chị Lan, khoản vay một tỷ đồng có thể khiến số tiền trả mỗi tháng vượt 10 triệu đồng. Sự chênh lệch vài triệu đồng mỗi tháng là rất lớn với những hộ gia đình mua nhà ở xã hội, vì họ còn phải trang trải sinh hoạt, học phí, y tế và các khoản chi ổn định khác.
Điểm nghẽn vì vậy không nằm ở việc có căn hộ hay không, mà ở việc nguồn tín dụng ưu đãi có được phân bổ đúng thời điểm người mua cần thanh toán hay không. Nếu lịch đóng tiền đến trước khi vốn được bổ sung, người mua có nguy cơ mất suất, chậm nộp tiền hoặc buộc phải vay thương mại ngoài kế hoạch tài chính ban đầu.
- Dự án có 1.786 hồ sơ tham gia bốc thăm mua nhà ở xã hội.
- Căn hộ 56 m2 được nguồn tin nêu có giá hơn 950 triệu đồng.
- Lãi suất ưu đãi hiện là 5,4% mỗi năm, thời hạn tối đa 25 năm.
Nguồn cung nhà ở xã hội cần đi cùng nguồn vốn
Nhà ở xã hội thường được nhìn từ phía nguồn cung: có bao nhiêu căn hộ, giá bán bao nhiêu, khi nào bàn giao. Tuy nhiên, trường hợp tại Hà Tĩnh cho thấy nguồn vốn cho người mua cũng quan trọng không kém. Một dự án có giá phù hợp vẫn có thể trở nên khó tiếp cận nếu khoản vay ưu đãi không sẵn sàng.
Với người mua, vay ưu đãi không chỉ làm giảm lãi suất mà còn kéo dài thời hạn trả nợ, giúp dòng tiền hằng tháng nhẹ hơn. Khi phải chuyển sang vay thương mại, bài toán tài chính thay đổi hoàn toàn. Nếu thu nhập không tăng tương ứng, người mua có thể vượt ngưỡng an toàn trả nợ, làm phát sinh rủi ro chậm thanh toán hoặc phải từ bỏ cơ hội mua nhà.
Các bài toán tương tự từng xuất hiện ở nhiều địa phương khi nhà ở xã hội tăng nguồn cung nhưng thủ tục xác nhận, tín dụng và tiến độ thanh toán chưa đồng bộ. Bài người mua nhà ở xã hội mắc kẹt ở khâu xác nhận thu nhập cho thấy một chính sách hỗ trợ chỉ hiệu quả khi toàn bộ chuỗi thủ tục vận hành trơn tru.
Địa phương đề nghị bổ sung vốn tín dụng
Nguồn tin cho biết tại cuộc họp ngày 8/9, lãnh đạo tỉnh Hà Tĩnh nêu thực tế nhu cầu vay vốn ưu đãi để mua nhà ở xã hội của người dân lớn, trong khi nguồn tín dụng chính sách được phân bổ cho địa phương chưa đáp ứng. Tỉnh đề nghị Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam bổ sung vốn cho chi nhánh Hà Tĩnh trong năm 2026 và giai đoạn 2026-2030.
Đề nghị này phản ánh mối quan hệ giữa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội và năng lực tín dụng đi kèm. Nếu chỉ thúc đẩy dự án mà không bảo đảm vốn vay cho người mua, chính sách có thể bị nghẽn ở khâu cuối. Ngược lại, nếu vốn được bổ sung đúng lúc, người mua có khả năng hoàn tất nghĩa vụ tài chính, chủ đầu tư thu tiền theo tiến độ và dự án đi vào vận hành thuận lợi hơn.
Dự án nhà ở xã hội Hà Tĩnh giai đoạn 2 dự kiến bàn giao tháng 2/2027. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 550 tỷ đồng, gồm ba tòa nhà cao 12 tầng, tổng diện tích sàn hơn 46.000 m2 với 509 căn hộ, cùng 41 căn nhà ở thương mại cao ba tầng và các hạng mục hạ tầng, cây xanh, sân chơi, bãi đỗ xe. Giai đoạn 1 đã được đưa vào sử dụng từ năm 2018.
Người mua cần tính lại kịch bản dòng tiền
Trong khi chờ nguồn vốn ưu đãi được bổ sung, người mua nhà ở xã hội cần tính lại các kịch bản tài chính. Kịch bản thứ nhất là được vay ưu đãi đúng thời điểm, với khoản trả hằng tháng phù hợp thu nhập. Kịch bản thứ hai là phải vay thương mại trong một giai đoạn ngắn rồi đảo nợ khi có vốn ưu đãi. Kịch bản thứ ba là không đủ khả năng vay, phải thương lượng tiến độ hoặc chấp nhận rời khỏi danh sách mua.
Mỗi kịch bản đều có rủi ro. Vay thương mại tạm thời có thể giúp giữ suất, nhưng nếu thời gian chờ vốn ưu đãi kéo dài, chi phí lãi sẽ đội lên. Chậm thanh toán có thể ảnh hưởng quyền mua hoặc phát sinh phạt theo hợp đồng. Vì vậy, người mua cần trao đổi bằng văn bản với chủ đầu tư, ngân hàng và cơ quan phụ trách chương trình để có căn cứ xử lý, thay vì chỉ dựa vào thông tin truyền miệng.
Các dự án nhà ở xã hội khác cũng cho thấy chính sách giá thấp cần được hỗ trợ bởi tín dụng ổn định. Bài Nhà ở xã hội Việt Tín 1 Hải Phòng dự kiến giá từ 545 triệu đồng và bài Hà Nội thêm nguồn cung nhà ở xã hội giá quanh 1 tỷ đồng đều cho thấy giá bán chỉ là một nửa bài toán; nửa còn lại là khả năng tiếp cận vốn và thủ tục.
Từ câu chuyện Hà Tĩnh, điểm cần theo dõi tiếp là nguồn vốn bổ sung có được phê duyệt kịp thời trước các mốc đóng tiền hay không. Nếu tín dụng ưu đãi không đi cùng nguồn cung, mục tiêu hỗ trợ an cư cho nhóm thu nhập thấp sẽ gặp khó ngay ở những người đã trúng suất mua nhà.
Nguồn: VnExpress – Bất động sản
