HĐND TP Hà Nội thông qua đề án quản lý, sử dụng và khai thác tài sản công giai đoạn 2022-2025, định hướng đến 2030, trong đó yêu cầu quỹ đất sau di dời cơ sở ô nhiễm được ưu tiên cho công trình công cộng và hạ tầng, không xây chung cư cao tầng sai quy hoạch.

Đề án được thông qua sáng 10/3 tại kỳ họp thứ 11 HĐND TP Hà Nội, đặt mục tiêu hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản công, chống lãng phí và khai thác nguồn lực nhà đất thuộc phạm vi quản lý của thành phố. Nội dung này liên quan trực tiếp đến một vấn đề nhạy cảm của đô thị lớn: sử dụng lại các khu đất sau khi cơ sở cũ phải di dời vì không phù hợp quy hoạch hoặc gây ô nhiễm môi trường.

Trong nhiều năm, quỹ đất sau di dời luôn được thị trường chú ý vì thường nằm ở vị trí có giá trị. Tuy nhiên, đề án của Hà Nội nhấn mạnh hướng ưu tiên cho công trình công cộng, hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và quản lý tài sản công hiệu quả. Cách tiếp cận này nhằm tránh tình trạng biến đất công thành các dự án cao tầng trái định hướng quy hoạch.

Đề án đặt mục tiêu rà soát tối thiểu 90% cơ sở nhà đất

Trong giai đoạn 2022-2025, Hà Nội đặt mục tiêu đẩy nhanh rà soát, phê duyệt phương án sắp xếp lại, xử lý nhà đất thuộc sở hữu nhà nước, bảo đảm đạt tỷ lệ tối thiểu 90% đối với các cơ sở nhà đất chưa được phê duyệt mới. Đây là chỉ tiêu quan trọng vì dữ liệu tài sản công nếu không đầy đủ sẽ khiến việc quản lý và khai thác dễ rơi vào tình trạng phân tán.

Đề án cũng yêu cầu xử lý, khắc phục dứt điểm các vi phạm, tồn tại trong quản lý, sử dụng quỹ nhà thuộc sở hữu nhà nước do cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp quản lý, khai thác. Với các trường hợp cho thuê, cho mượn, liên doanh, liên kết không đúng quy định, thành phố yêu cầu chấm dứt ngay trong giai đoạn 2022-2025.

Nguồn tin cho biết 100% tài sản công tại đơn vị sự nghiệp công lập sử dụng vào mục đích kinh doanh, cho thuê, liên doanh, liên kết phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt đề án. Điều này cho thấy thành phố muốn đưa các hoạt động khai thác tài sản công về khuôn khổ chính thức, giảm khoảng trống quản lý và hạn chế thất thoát nguồn lực.

Quỹ đất sau di dời không được sử dụng sai định hướng

Một nội dung đáng chú ý là thành phố yêu cầu 100% quỹ đất cũ của cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp sau khi di dời do không phù hợp quy hoạch hoặc gây ô nhiễm môi trường phải được tiếp nhận và có phương án quản lý, sử dụng hiệu quả. Đây là bước chốt chặn để tránh việc khu đất cũ rơi vào trạng thái bỏ trống, khai thác tạm hoặc chuyển mục đích thiếu kiểm soát.

Đề án nêu rõ quỹ đất sau di dời được ưu tiên để xây dựng và phát triển các công trình công cộng, công trình hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật. Đồng thời, các khu đất này không được sử dụng để xây dựng chung cư cao tầng sai quy hoạch theo quy định của Luật Thủ đô. Yêu cầu này phản ánh bài toán cân bằng giữa giá trị thương mại của đất và nhu cầu hạ tầng của đô thị.

Với Hà Nội, nhiều khu đất cũ có thể nằm trong khu vực đã chịu áp lực dân số, giao thông và dịch vụ công. Nếu tiếp tục bổ sung cao tầng không theo quy hoạch, áp lực hạ tầng có thể tăng nhanh hơn năng lực đáp ứng. Bài về áp lực hạ tầng Thanh Xuân là một ví dụ gần đây cho thấy cao tầng nội đô cần được đặt cạnh năng lực giao thông và tiện ích công cộng.

Thu hồi phần diện tích vi phạm trong quỹ nhà sở hữu nhà nước

Đối với quỹ nhà thuộc sở hữu nhà nước, đề án yêu cầu kiên quyết thu hồi phần diện tích nhà đất phải bàn giao về thành phố quản lý, trong đó có quỹ diện tích tầng 1 nhà chung cư thương mại và quỹ nhà tạm cư. Những diện tích vi phạm hoặc sử dụng chưa đúng mục đích phải được lập phương án giao quản lý, khai thác và xử lý theo quy định.

Trong trường hợp vi phạm phức tạp, kéo dài, thành phố nghiên cứu áp dụng biện pháp chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra để xử lý dứt điểm. Đây là tín hiệu cho thấy đề án không chỉ dừng ở việc rà soát dữ liệu, mà còn đặt ra cơ chế xử lý đối với những tồn tại đã kéo dài trong thực tế.

Quỹ nhà và đất công nếu được quản lý tốt có thể tạo nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội, an ninh quốc phòng và hạ tầng đô thị. Ngược lại, nếu bị sử dụng sai mục đích, hiệu quả sử dụng đất thấp và cơ hội đầu tư công trình phục vụ cộng đồng sẽ bị thu hẹp. Vì vậy, việc cập nhật cơ sở dữ liệu đầy đủ được đề án xem là nền tảng để ra quyết định.

Khai thác nguồn lực đất đai phải đi cùng kiểm soát pháp lý

Hà Nội cũng sẽ xây dựng đề án tổng thể khai thác nguồn lực đất đai để tạo vốn phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2023-2025 và giai đoạn tiếp theo. Thành phố còn nghiên cứu khai thác các quỹ đất phụ cận dự án giao thông trọng điểm và quỹ đất dự kiến đối ứng cho các dự án BT nay không đủ điều kiện triển khai theo quy định của Luật Đầu tư.

Việc khai thác đất hai bên các tuyến hạ tầng lớn, trong đó có Vành đai 4, có thể tạo nguồn vốn tái đầu tư hệ thống giao thông. Tuy nhiên, cơ chế này chỉ hiệu quả nếu quy hoạch, đấu giá, lựa chọn nhà đầu tư và phương án sử dụng đất được kiểm soát minh bạch. Khi quỹ đất công có giá trị cao, mọi thay đổi chức năng đều cần căn cứ pháp lý rõ ràng.

Đối với người dân và nhà đầu tư, thông tin về định hướng sử dụng đất sau di dời giúp đọc tín hiệu phát triển đô thị một cách thận trọng hơn. Không phải khu đất vàng nào cũng sẽ trở thành dự án nhà ở thương mại. Ngược lại, nhiều khu đất có thể được ưu tiên cho trường học, công viên, bãi đỗ xe hoặc hạ tầng kỹ thuật, qua đó cải thiện chất lượng đô thị thay vì chỉ tăng mật độ xây dựng. Bài đề xuất sửa Luật Đất đai về BT và bồi thường cũng cho thấy quản lý đất đai đang được đặt trong yêu cầu minh bạch hơn.

Nguồn: CafeF – Tin tức dự án