Khánh Hòa đang đặt hạ tầng giao thông, đô thị, hàng không và cảng biển vào vai trò mở đường cho mục tiêu tăng trưởng hai con số giai đoạn 2025-2030, trong đó du lịch – dịch vụ tiếp tục là trụ cột quan trọng.

Nghị quyết số 01 của Tỉnh ủy Khánh Hòa xác định du lịch – dịch vụ là một trong bốn trụ cột động lực tăng trưởng và là ngành kinh tế mũi nhọn của tỉnh. Đến năm 2030, Khánh Hòa đặt mục tiêu đón 20,5 triệu lượt khách lưu trú, trong đó có 10,5 triệu lượt khách quốc tế; hình thành hệ thống 100.000 phòng lưu trú với 75% đạt chuẩn 3-5 sao; tạo việc làm cho hơn 300.000 lao động; ngành du lịch đóng góp 15% GRDP và 20% thu ngân sách địa phương.

Để đi từ mục tiêu nghị quyết đến năng lực cạnh tranh thật, tỉnh không thể chỉ dựa vào tài nguyên biển hay thương hiệu Nha Trang. Theo nguồn tin, hạ tầng giao thông chiến lược được xem là yếu tố mở đường, kết nối các vùng động lực và tạo thêm dư địa phát triển. Những tuyến cao tốc, sân bay, cảng biển, bến du thuyền và hành lang liên vùng đang được đặt trong một cấu trúc phát triển rộng hơn, từ biển đến đại ngàn.

Từ tuyến cao tốc đến mạng kết nối đa phương thức

Những năm gần đây, hệ thống giao thông kết nối của Khánh Hòa được đầu tư mạnh hơn. Các tuyến cao tốc Vân Phong – Nha Trang, Nha Trang – Cam Lâm và Cam Lâm – Vĩnh Hảo được đưa vào khai thác, góp phần hoàn thiện trục cao tốc Bắc – Nam phía Đông qua địa bàn. Đây là lớp hạ tầng quan trọng vì nó rút ngắn thời gian tiếp cận, giảm phụ thuộc vào các tuyến đường cũ và tạo điều kiện để dòng khách lan tỏa đến nhiều khu vực hơn.

Cùng với đường bộ, Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh và hệ thống cảng biển tạo nên mạng giao thông đa phương thức. Mạng đường bay quốc tế từng bước mở rộng, trong khi bến du thuyền quốc tế Ana Marina và năng lực tiếp nhận tàu biển quốc tế mở thêm dư địa cho du lịch tàu biển cao cấp. Khi các loại hình giao thông được kết nối, Khánh Hòa có cơ sở để phát triển nhiều nhóm sản phẩm: nghỉ dưỡng biển, golf, MICE, du lịch tàu biển, du lịch sinh thái và các hành trình liên vùng.

Sự kết hợp giữa đường bộ, hàng không và cảng biển cũng giúp Khánh Hòa phân tán rủi ro tăng trưởng. Nếu chỉ dựa vào một cửa ngõ, lượng khách tăng nhanh có thể làm quá tải cục bộ. Khi các tuyến tiếp cận đa dạng hơn, tỉnh có thể tổ chức lại luồng khách, khuyến khích những hành trình dài ngày và tạo thêm không gian cho doanh nghiệp dịch vụ mở sản phẩm mới.

Điểm thay đổi nằm ở cách nhìn hạ tầng như một hệ thống. Một tuyến cao tốc không chỉ giúp xe chạy nhanh hơn; nó có thể thay đổi bản đồ lưu trú, điểm tham quan, thị trường lao động và vị trí của các khu đô thị mới. Một cảng biển không chỉ đón tàu; nó mở ra khả năng tổ chức dịch vụ hậu cần, thương mại, logistics và du lịch biển. Nếu thiếu kết nối đầu cuối, những công trình lớn vẫn có thể chưa phát huy hết hiệu quả.

Các dữ kiện này cũng liên quan đến thị trường bất động sản. Những khu vực trước đây xa trung tâm có thể được nhìn lại khi thời gian di chuyển giảm, nhưng cơ hội không phân bổ đều cho mọi dự án. Dự án có quy hoạch rõ, pháp lý sạch và gắn với nhu cầu sử dụng thật mới có khả năng chuyển lợi thế hạ tầng thành giá trị. Bài Charmora City tại Nam Nha Trang là một ví dụ về cách hạ tầng và đô thị mới được theo dõi song song.

Không gian tăng trưởng mở từ biển đến đại ngàn

Theo lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa, hệ thống giao thông ngày càng hoàn thiện giúp rút ngắn thời gian di chuyển, gia tăng khả năng tiếp cận điểm đến và mở rộng thị trường khách. Hạ tầng hàng không và cảng biển được xem là lợi thế cạnh tranh lớn trong thu hút khách quốc tế, nhưng không gian tăng trưởng của tỉnh không chỉ hướng ra biển.

Với vị trí kết nối duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, các hành lang Đông – Tây đang mở ra khả năng đưa dòng khách từ đại ngàn xuống biển và ngược lại. Khi cao tốc Khánh Hòa – Buôn Ma Thuột hoàn thành, không gian liên kết được kỳ vọng tiếp tục mở rộng, tạo thuận lợi để hình thành tour liên tỉnh, kết hợp nghỉ dưỡng biển với du lịch sinh thái, văn hóa và trải nghiệm vùng cao.

Từ góc nhìn doanh nghiệp lữ hành, các tuyến cao tốc giúp rút ngắn thời gian di chuyển và tạo điều kiện mở tour trong ngày, tour liên vùng, kết nối Khánh Hòa với Tây Nguyên và Nam Trung Bộ. Điều này có ý nghĩa lớn với khả năng kéo dài thời gian lưu trú. Thay vì chỉ tập trung tại Nha Trang, dòng khách có thể được phân bổ đến Vân Phong, Cam Ranh, khu vực phía Nam, các địa bàn miền núi và những địa phương lân cận.

Sự chuyển dịch này là bước đi từ khai thác từng điểm đến riêng lẻ sang hình thành hệ sinh thái liên kết. Khi các vùng bổ trợ sản phẩm cho nhau, tỉnh có thêm cơ hội chia sẻ thị trường, giảm áp lực tập trung ở trung tâm và tạo không gian cho các sản phẩm mới. Tuy nhiên, điều kiện đi kèm là chất lượng dịch vụ, an toàn vận chuyển, môi trường và thông tin điểm đến phải được quản trị đồng bộ.

Nếu không có sản phẩm đủ khác biệt ở từng vùng, hạ tầng mới chỉ giúp khách đi nhanh hơn chứ chưa chắc ở lại lâu hơn. Vì vậy, các tour biển – rừng, nghỉ dưỡng – văn hóa, đô thị – sinh thái cần được thiết kế bằng lịch trình cụ thể, có điểm dừng chất lượng và có khả năng chi tiêu phù hợp với từng nhóm khách.

Điểm nghẽn đô thị đòi hỏi cách xử lý mạng lưới

Tốc độ tăng trưởng nhanh của du lịch cũng khiến các hạn chế hạ tầng bộc lộ rõ hơn. Tại Nha Trang, áp lực phương tiện tăng vào mùa cao điểm, trong khi giao thông tĩnh, bãi đỗ xe và vận tải công cộng chưa đáp ứng yêu cầu. Một số tuyến kết nối với Tây Nguyên còn hạn chế, hạ tầng logistics phục vụ du lịch chưa đồng bộ. Đây là những điểm nghẽn có thể làm giảm chất lượng trải nghiệm dù lượng khách vẫn tăng.

Lãnh đạo Sở Xây dựng Khánh Hòa nhìn nhận điểm nghẽn giao thông hiện nay không đơn thuần là thiếu mặt đường. Khu vực trung tâm Nha Trang có quỹ đất đường bộ hữu hạn nhưng phải phục vụ cùng lúc người dân, khách du lịch, xe dịch vụ và dòng phương tiện từ bên ngoài. Nếu giao thông tĩnh và giao thông công cộng chưa chia sẻ áp lực, lưu lượng sẽ tiếp tục dồn vào một số cửa ngõ, nút giao và hành lang chính.

Một vấn đề khác là tính liên thông của hệ thống. Khánh Hòa có lợi thế khi hội tụ cao tốc, sân bay, cảng biển, đường sắt và hành lang kết nối Tây Nguyên, nhưng hiệu quả của công trình lớn phụ thuộc vào các kết nối đầu cuối: từ cao tốc vào đô thị, từ sân bay đến trung tâm du lịch, từ nhà ga đến mạng lưới giao thông công cộng, từ cảng biển đến khu dịch vụ và điểm tham quan.

Theo định hướng được nguồn tin nêu, ngành Xây dựng không xử lý từng điểm nghẽn riêng lẻ mà tổ chức lại mạng lưới hiện hữu, phát triển giao thông công cộng và từng bước hình thành hệ thống đa phương thức. Trên cơ sở đề án tổ chức giao thông Nha Trang, Sở Xây dựng tiếp tục tham mưu xử lý các nút Mả Vòng, Quán Trường, Ngọc Hội – Vành đai 2; đồng thời rà soát hành lang chính, điểm dừng đỗ và tổ chức giao thông tại khu đông khách.

Khánh Hòa cũng hướng tới quản trị giao thông bằng dữ liệu, tích hợp camera, tín hiệu giao thông thích ứng, dữ liệu lưu lượng, bãi đỗ xe và vận tải công cộng. Mạng lưới vận tải công cộng được định hướng tái cấu trúc với buýt gom, buýt sân bay, buýt du lịch, phương tiện xanh và xa hơn là BRT trên những hành lang phù hợp. Nếu làm tốt, đây sẽ là lớp hạ tầng mềm giúp các công trình lớn phát huy hiệu quả.

Cách tiếp cận bằng dữ liệu đặc biệt cần thiết trong một đô thị du lịch có nhịp cao điểm rõ rệt. Nhu cầu giao thông ngày thường, cuối tuần, mùa hè, dịp lễ và thời điểm có sự kiện không giống nhau. Nếu chỉ mở rộng mặt đường mà thiếu điều phối theo thời gian thực, áp lực sẽ tiếp tục dồn về các điểm quen thuộc, còn chi phí đầu tư hạ tầng tăng mà hiệu quả chưa tương xứng.

Chuyển lợi thế thành giá trị kinh tế cần quản trị đồng bộ

Điểm đáng chú ý trong định hướng phát triển du lịch Khánh Hòa giai đoạn mới là chuyển từ khai thác lợi thế sẵn có sang kiến tạo sản phẩm, không gian và hệ sinh thái có sức cạnh tranh. Lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh tài nguyên chỉ thực sự trở thành động lực khi được chuyển hóa thành sản phẩm đặc sắc, dịch vụ chất lượng, môi trường đầu tư thuận lợi, nguồn nhân lực chuyên nghiệp và hệ sinh thái du lịch được quản trị hiệu quả.

Tư duy này được cụ thể hóa trong tổ chức không gian phát triển. Bắc Vân Phong được định hướng thành đô thị du lịch biển cao cấp; Nha Trang là đô thị hạt nhân với kinh tế đêm, sự kiện, vui chơi giải trí; bán đảo Cam Ranh phát triển nghỉ dưỡng cao cấp, chăm sóc sức khỏe và MICE; khu vực Nam Khánh Hòa đẩy mạnh du lịch sinh thái, văn hóa, nông nghiệp gắn với bảo tồn và liên kết vùng.

Để chiến lược không dừng ở quy hoạch, UBND tỉnh yêu cầu các sở, ngành phối hợp triển khai nhiệm vụ về phát triển sản phẩm mới, kinh tế đêm, chuyển đổi số, xây dựng thương hiệu điểm đến và nâng cao chất lượng quản trị. Những nhiệm vụ liên quan giao thông, đô thị, du lịch, môi trường, đất đai và đầu tư đều đòi hỏi sự phối hợp rõ trách nhiệm. Chính các nút thắt còn tồn tại sẽ là phép thử đối với năng lực tổ chức thực hiện.

Trong cấu trúc đó, Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh và Nam Khánh Hòa không nên cạnh tranh bằng cùng một loại sản phẩm. Mỗi khu vực cần vai trò riêng để tránh trùng lặp nguồn cung, đồng thời tạo chuỗi trải nghiệm đủ dài cho du khách. Khi phân vai rõ, hạ tầng mới giúp các vùng bổ sung cho nhau thay vì kéo khách khỏi nhau.

Với thị trường bất động sản, cách tổ chức không gian này có thể tạo thêm dư địa cho các khu đô thị, nghỉ dưỡng, logistics và dịch vụ phụ trợ. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần tách bạch giữa quy hoạch định hướng và dự án đủ điều kiện triển khai. Một khu vực được định hướng phát triển không có nghĩa mọi sản phẩm ở đó đều an toàn về pháp lý hoặc phù hợp nhu cầu. Bài Khánh Hòa bố trí khoảng 570 ha đất cho 8 dự án năng lượng cho thấy đất đai và quy hoạch ngành luôn cần được đọc trong cấu trúc phát triển chung.

Số liệu du lịch đặt thêm yêu cầu cho hạ tầng

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Khánh Hòa, tháng 8/2026 toàn tỉnh đón khoảng 2,8 triệu lượt khách, tăng hơn 43,5% so với cùng kỳ năm 2025; khách quốc tế ước đạt 850.000 lượt, tăng gần 66,7%. Tổng doanh thu du lịch ước đạt 8.750 tỷ đồng, công suất sử dụng phòng bình quân khoảng 78%. Đây là những con số tích cực, nhưng cũng là tín hiệu về áp lực vận hành.

Lũy kế 8 tháng năm 2026, Khánh Hòa đón hơn 18 triệu lượt khách, trong đó hơn 6,3 triệu lượt khách quốc tế, tổng doanh thu hơn 60.893 tỷ đồng. Khách quốc tế tăng gần 68%, cho thấy sức hút của điểm đến, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng hạ tầng, dịch vụ và năng lực quản trị. Khi lượng khách tăng nhanh, các vấn đề như giao thông, rác thải, cấp thoát nước, bãi đỗ xe, vận chuyển công cộng và chất lượng lưu trú sẽ trở nên nhạy cảm hơn.

Số liệu công suất phòng bình quân khoảng 78% cũng cho thấy dư địa tăng trưởng không chỉ nằm ở xây thêm phòng, mà ở cách phân bổ khách giữa mùa cao điểm và thấp điểm, giữa trung tâm Nha Trang và các vùng mới. Nếu dòng khách tập trung quá mạnh vào một số khu vực, hạ tầng địa phương vẫn có thể quá tải dù toàn tỉnh còn nhiều không gian phát triển.

Từ những nút giao trong đô thị đến các hành lang liên vùng, bài toán của Khánh Hòa không chỉ là có thêm công trình mà là bảo đảm từng mắt xích hạ tầng phát huy hiệu quả. Nếu cao tốc mở được hành lang nhưng kết nối đến điểm du lịch chưa đồng bộ, dư địa mới chưa thể khai thác hết. Nếu lượng khách tăng nhanh nhưng hạ tầng đô thị và môi trường không theo kịp, tăng trưởng có thể chuyển thành sức ép. Nếu không gian được mở rộng nhưng liên kết sản phẩm chưa chặt chẽ, lợi thế hạ tầng khó chuyển hóa thành giá trị kinh tế.

Đây là lý do các chỉ tiêu du lịch cần được đọc cùng tiến độ hạ tầng, năng lực quản trị và chất lượng dịch vụ.

Vì vậy, giai đoạn tới của Khánh Hòa sẽ được đo không chỉ bằng số km đường, số lượt khách hay số phòng lưu trú, mà bằng khả năng điều hành một hệ sinh thái phát triển phức tạp hơn. Khi giao thông, đô thị, du lịch, môi trường và đầu tư được phối hợp nhịp nhàng, hạ tầng mới thực sự trở thành lực đẩy cho mục tiêu tăng trưởng hai con số. Những dự án kết nối như mở rộng đường Nguyễn Tất Thành vì thế cần được theo dõi trong tổng thể, không chỉ như một công trình riêng lẻ của địa phương.

Nguồn: Báo xây dựng – Quy hoạch